innocence'D

a) Sınava Başlarken:

Sınavda göz önünde tutulması gereken önemli noktalardan biri, sınav başlarken size verilen cevap kâğıdının sizin için hazırlanmış, üzerine isminiz ve numaranız yazılmış cevap kâğıdı olup olmadığını kontrol etmenizdir. Cevap kâğıdı sizin için hazırlanmamış, üzerinde başkasının ismi ve numarası yazılı ise, salon başkanına haber vererek bunun düzeltilmesini istemelisiniz. Sınavda göz önünde tutulması gereken önemli noktalardan bir başkası, sınav başlarken size verilen soru kitapçığının türünü gösteren harf ve rakam çiftini, cevap kâğıdınızda ayrılan yere doğru olarak işaretlemenizdir. Soru kitapçıklarının cevap anahtarları farklı olduğundan hangi türden soru kitapçığını aldığınızın bilinmesi çok önemlidir.

b) Çoktan Seçmeli Soruların Cevaplanması ile Ilgili Olarak:

Sınavlarda, çoktan seçmeli sorulardan oluşan testler kullanıldığı için bu tür soruların cevaplanması ile ilgili bazı noktaları da gözden kaçırmamanız gerekir. Seçmeli soruları tanıtmaya çalışan bölümü bir daha gözden geçirerek hangi çeşitten seçmeli sorunun nasıl düzenlendiğini iyice öğrenmeye çalışmalısınız. Cevaplamada bu noktaları göz önünde tutarak hareket etmeye hazırlanmalısınız. Örneğin, "en doğru cevap isteyen" bir soruda her seçeneğin bir dereceye kadar doğru olacağını; ancak bunlar arasından en doğru olanı bulmanız gerektiğini unutmamalısınız. Birleşik doğru cevaplı sorularda, doğru olan cevapları birlikte veren seçeneği bulmanız gerektiğini gözden kaçırmamalısınız. Çoktan seçmeli soruları cevaplarken izlemeniz gereken yol özetle şöyledir: Bir soruyu cevaplamaya çalışırken yapmanız gereken şey, (1) sorunun kökünde neyin sorulmakta olduğunu dikkatle okuyarak anlamaya çalışmak, (2) sorulan sorunun cevabını düşünerek bulmak, (3) bulduğunuz cevabın hangi seçenekte verildiğini belirlemek ve (4) bu seçeneği cevap kâğıdında işaretlemektir. Cevap kâğıdına işaretleme sırasında yapılacak iş, o soruya ayrılan yerde, aynı seçeneğin yazılı olduğu yuvarlağın içini, dışarıya taşırmadan karalamaktan ibarettir. "Kökteki soruyu oku, cevabı düşünüp bul, bulduğun cevabın verildiği seçeneği belirle, bu seçeneği cevap kâğıdında işaretle" şeklinde özetlenebilecek bu yol en iyi yoldur. Bu yol zaman bakımından ekonomiktir; cevaplamada hız kazandırır. Bir soruda, kökü okuyunca neyin sorulduğuna anlıyor fakat cevabın ne olduğunu hemen düşünüp bulamıyorsanız, seçeneklere şöyle bir göz atıp hemen köke dönebilirsiniz. Seçeneklerden elde ettiğiniz bilgiler ışığında kökteki sorunun cevabını bulmaya çalışabilirsiniz. Bu ikinci yol yukarıdaki ilk yol kadar iyi değildir. Bu yola gittiğinizde cevaplama hızınız biraz düşebilir. Verilen cevapların doğruluğunda da aksama olabilir. Yukarıdaki ikinci yoldan da sorunun cevabını bulamıyorsanız, soru kitapçığında bu soruya bir işaret koyunuz ve zamanınız kalırsa ona bir daha dönmek üzere hemen sonraki soruya geçiniz. Hiçbir zaman gücünüzü aşan sorularla boğuşmaya kalkmayınız! Bu size hem zaman hem de puan kaybettirecektir. Bu şekilde testteki tüm soruları birer kere deneme olanağı bulmuş olmanız çok önemlidir. Daha sonra, zamanınız kalırsa cevaplamadan geçtiğiniz sorulara dönünüz. Böyle sorularda, kökü bir daha okuyarak neyin sorulmakta olduğunu daha iyi anlamaya, sonra da seçenekleri tek tek ele alarak "doğru olabilecek olanı yakalamaya" ya da "doğru olamayacakları eleyerek" doğru olana ulaşmaya çalışabilirsiniz. Bu yol çok zaman kaybettiren ve bu yüzden, cevaplama hızını düşüren bir yoldur. Ama, diğer yollarla cevaplayabildiğiniz soruları cevapladıktan sonra, geriye kalan zamanınızı bu yolla harcayabilirsiniz. Doğru cevaplarınızı, sınav süresinin sonuna kadar bu yolla artırmaya çalışabilirsiniz.

c) Cevabın Tahmini ile İlgili Olarak:

Yukarıda sayılan yolların hiçbiri ile cevaplayamadığınız bir soruda ne yapacaksınız? Buna karar verebilmek için puanlamada yanlış cevaplar için ne yapıldığını bilmeniz gerekir. ÖSS'deki sorulara verilen cevaplar puanlanırken, doğru ve yanlış cevaplar sayılmakta; doğru cevapların sayısından, yanlış cevaplar sayısının dörtte biri çıkarılmaktadır. Şimdi bunun ne demek olduğuna bakalım. Cevabını bulamadığınız bir sorunun seçeneklerinden birkaç tanesinin, soruda istenen cevap olmadığını belirleyebiliyorsanız, kalanlar arasından tahmin yapmak yararınıza olabilir. Çünkü, böyle bir durumda, doğru cevabı bularak puan kazanma olasılığınız artmakta ve yanlış cevap yüzünden puan yitirme olasılığınızı geçmektedir. Örneğin, bir soruda seçeneklerden üçünün doğru olmadığını belirleyebilirseniz, kalan iki seçenek arasından doğru olduğunu tahmin ettiğiniz birini "doğru cevap" olarak işaretlemeniz yararınıza olabilir. Böyle iki seçenekten birini işaretleyerek bir puan kazanma olasılığınız % 50, bir puan yitirme olasılığınız ise % 20'dir (beşte bir). Seçeneklerden üçünü değil de sadece ikisini eleyebiliyorsanız, soruda doğru cevabı bularak bir puan kazanma olasılığınız % 33, sadece bir seçeneği eleyebiliyorsanız, bu olasılık % 25 olacaktır. Elenebilen seçenek sayısı azaldıkça, kalan seçenekler arasından tahmin yaparak bir puan kazanma olasılığı, bu yolla yanlış bir cevap seçerek puan yitirme olasılığına yaklaşır. Bir soruda hiçbir seçeneği eleyemiyorsanız, doğru cevabı tahmin ederek bir puan kazanma ve bir puan yitirme olasılıklarınızın ikisi de birbirine eşit ve % 20'dir. Bu nedenle, testteki bir sorunun cevabının ne olabileceği konusunda hiçbir fikriniz yoksa bu soruyu atlayınız. Bu soruya harcayacağınız zamanı, size puan kazandırma olasılığı daha fazla olan soruların cevaplanmasına harcayınız. Yukarıdaki olasılık ifadeleri için bir noktanın unutulmaması gerekir. Sözü edilen olasılıklar herhangi tek bir cevabın ne kazandırıp ne kaybettireceğini göstermez. Bunlar, böyle cevapların çok büyük sayılara ulaşması halinde kayıp ve kazancın hangi değerlere yaklaşacağını gösterir. Durum şuna benzer: Bir piyangoda kazanma olasılığı üçte bir olsun. Siz bu piyango için üç tane bilet alırsanız bu biletlerin birine mutlaka bir ikramiye çıkacak demek değildir. Birden fazlasına ikramiye çıkabileceği gibi hiç çıkmayabilir de. Bir test sorusunda doğru cevabı tahmin etmeye çalışarak puan kazanmaya ilişkin durum da böyledir.

d) Çoktan Seçmeli Soru ve Çoktan Seçmeli Test:

ÖSYM tarafından yapılan sınavlarda, "objektif tip test"lerden ve bunlar arasında da "çoktan seçmeli" veya aynı anlama gelmek üzere "seçmeli" testlerden yararlanılır. Bir testin "çoktan seçmeli" ya da "seçmeli" olması bu testin bu tür sorulardan oluştuğunu gösterir. Yani bir testte kullanılan soru tipi, testin tipini de belirler.

Çoktan Seçmeli Soruda Kök ve Seçenekler

"Çoktan seçmeli" ya da kimi kaynaklarda geçen şekliyle "seçmeli" soru, kişiye önce bir sorunun yöneltildiği ve sonra da, sorunun cevabı olan ifadenin, cevabı olmayan üç ya da dört ifade ile birlikte, karışık bir düzende verildiği soru çeşididir. Bu tür sorularda cevaplayıcıdan beklenen, kendisine yöneltilen soruyu okuyup anlaması, cevabı düşünüp bulması ve bulduğu cevabın hangi seçenekte verildiğini belirleyerek bu seçeneği cevap yerinde işaretlemesidir. Çoktan seçmeli soruların, yöneltilen sorunun okunarak anlaşılması ve verilen cevaplardan hangisinin bu sorunun cevabı olabileceğinin belirlenmesi yoluyla da cevaplanması olanağı vardır. Ancak bu ikinci yol, cevaplama için gerekli zaman açısından genellikle daha az ekonomiktir, cevaplayıcının önceki yola göre daha fazla zaman harcamasına ve cevaplama hızının düşmesine yol açabilir. Çoktan seçmeli sorular cevaplanırken başta verilen sorunun cevabı, bu sorunun altında sıralanmış olan cevaplar arasından seçilip işaretleneceğinden bu tür sorular için gerekli olan cevaplama zamanı kısadır. Çünkü, cevap için ayrılan yere sadece bir işaret konması yeterlidir. Soru için ayrılan zamanın büyük bir kısmı sorunun okunması, neyin sorulduğunun anlaşılması ve cevabın düşünülerek bulunmasına harcanacaktır. Bu nedenle, çoktan seçmeli sorulardan oluşan bir testte cevaplayıcılara, onların okuyarak anlayıp cevabını düşünerek bulabilecekleri kadar çok soru sorulabilir. Çok sayıda soru sorulabilmesi ise testte, bu testle yoklanmak istenen davranışların daha temsilci bir örnekleminin kapsanmasını kolaylaştırır. Çoktan seçmeli soruların çok çeşidi olmakla birlikte bunların en çok rastlanan biçimi şöyledir: Örnek:Türkiye Cumhuriyeti hangi yılda ilan edilmiştir? A) 1919 B) 1920 C) 1921 D) 1923 E) 1924 Yukarıdaki çoktan seçmeli soru örneğinde ilk cümlede bir soru sorulmaktadır. Sorunun bu kısmına kök denir. Soru kökünün altında, biri kökte sorulan sorunun cevabı olan beş ifade verilmiştir. Soruda kökten sonra verilen bu ifadelerin tümüne birden seçenekler denir. Seçeneklerden bir tanesi, kökte sorulan sorunun cevabıdır. Buna, doğru cevap denir. Seçeneklerden, doğru cevabın dışındaki dört tanesi soru kökünde sorulan sorunun değil, başka soruların cevapları olabilecek ifadelerdir. Bunlara da çeldiriciler denir. Çoktan seçmeli sorulardaki çeldiricilerin görevi, soru ile yoklanan davranışı öğrenmemiş, örneğin yukarıdaki soruda Türkiye Cumhuriyeti'nin ilan edildiği yılı hatırlayamayan cevaplayıcılara kökteki sorunun cevabıymış gibi gözükerek onları doğru cevaptan uzaklaştırmaktır. Bu nedenle onlara çeldirici denir. Bu yolla, soru ile yoklanan davranışı öğrenmiş olanların ortaya çıkarılması mümkün olur. Soru ile yoklanan davranışı öğrenmiş olanlar bu sorudan puan alır, öğrenmemiş veya öğrendiği halde unutmuş olanlar puan alamazlar.

Çoktan Seçmeli Soruların Değişik Kısımları

Çoktan seçmeli sorularda kök ifadesiyle, cevaplayıcıya bir soru yöneltilir. Kökte, ya yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi doğrudan bir soru, ya da önce bir konu, olay, durum, sorun, haber, düşünce vb. verilerek ona dayandırılan bir soru sorulur. Özellikle hatırlama (ezber bilgi) düzeyinin üzerindeki kavrama ve uygulama düzeylerinde yer alan zihinsel yeterliklerin belirtilerini yoklamak için bu son yola başvurulur. Cevaplama veya istenen cevabın doğruluğu ile ilgili sınırlamalar varsa bunlar da kök içinde belirtilir. Cevabın bulunması için gerekli olmakla birlikte cevaplayıcıların ezberinde olması beklenmeyen bilgiler varsa bunlar da kök içinde uygun bir biçimde verilir. Çoktan seçmeli sorunun kökü, anlam bakımından olumlu ya da olumsuz bir soru cümlesi şeklinde olabilir. Kök tek başına bir soru cümlesinden oluşabileceği gibi bir durum ile bu duruma dayandırılan bir soru cümlesinden de oluşabilir. Ayrıca, özellikle Latin kökenli yabancı dillerde kök, olumlu ya da olumsuz bir eksik cümleden de oluşabilir. Türkçe'de, kök ifadesinin bir soru cümlesinden oluşması tercih edilir. Türkçe'deki sözdizimi, sorunun en belirgin şekilde, bir soru cümlesi ile sorulmasına uygundur. Latin kökenli dillerde, eksik cümle ile de belirgin bir sorma olanağı vardır. Çoktan seçmeli soruların seçenekleri, bir doğru cevap ile cevaplayı-cının yaşına ve olgunluğu-na göre üç ya da dört çeldi-riciden oluşur. ÖSYM tara-fından hazırlanmakta olan testlerdeki sorularda dört çeldirici vardır. Aşağıda, doğru cevap ve çeldiriciler ele alınmaktadır..

Çoktan Seçmeli Sorularda Doğru Cevap

Çoktan seçmeli sorularda doğru cevap, kökte yöneltilen sorunun cevabı olan seçenek demektir. Bu sorularda, doğru cevapla ilgili olarak aşağıdaki üç değişik durumdan biri söz konusu olabilir. Özetle, kökteki sorunun cevabı sadece bir tane ya da birden fazla olabilir. Birden fazla doğru cevap bulunduğunda da değişik durumlar söz konusu olabilir. Sorunun cevapları arasında kesin bir doğruluk sırası olabilir ya da böyle bir sıra olmayabilir. Bu nedenlerle, çoktan seçmeli sorularda, kökteki sorunun biricik cevabı, cevapları arasında en doğru olanı ya da doğru olanları bir araya getiren birleşik doğru cevap istenmekte olabilir. Bu üç durum aşağıda ele alınmaktadır. *Bazı seçmeli soruların kökünde sorulan sorunun sadece bir cevabı vardır. Bu cevap seçeneklerin birinde verilmiştir. Kökteki sorunun başka bir cevabı bulunmadığından böyle sorularda doğru cevap dışındaki seçeneklerde, yani çeldiricilerde verilen cevapların tümü başka soruların cevaplarıdır. Bu çeşit sorulara, kesin ve tek doğru cevaplı seçmeli sorular denir. *Bazı seçmeli sorularda, seçeneklerde verilen cevaplardan hangisinin en doğru olduğu sorulur. Kökteki sorunun birden çok, aslında en az seçenek sayısı kadar doğru cevabı var ve bu cevaplar kendi aralarında kesin bir doğruluk sırasına konabiliyor ise bu yola başvurulur. Bu çeşit seçmeli sorulara en doğru cevabı isteyen seçmeli sorular denir. En doğru cevap gerektiren sorularda, bütün seçenekler bir dereceye kadar doğrudur; ancak, seçeneklerden biri bunlar arasında en doğru olanıdır. Cevaplayıcıdan istenen işte bu en doğru olanı bulmasıdır. Kökteki sorunun cevabı birden fazla olmakla birlikte bunlar arasında kesin bir doğruluk sırası yoksa ya da bunlar arasındaki doğruluk sırası görüşe göre değişebiliyorsa şu iki yoldan biri tutulur: Ya kökteki soruya cevap olabilecek ifadeler de kök içinde ve cevap olamayacak ifadelerle birlikte, karışık bir düzende verilerek bunlardan hangilerinin sorunun cevabı olabileceği sorulur ya da kökte sorulan sorunun cevabı olmayan seçeneğin bulunması istenir. Bu ikinci durumda, sorunun doğru cevabı olabilecek olan seçenekler çeldirici durumuna sokulmuştur; cevaplayıcıdan istenen cevap olmayacak seçeneğin bulunmasıdır. Kökte verilen soruya, yine kök içinde verilen ve karışık bir düzende olmak üzere cevap olabilecek ve olamayacak ifadeler arasından hangilerinin cevap olabileceklerinin bulunmasını isteyen sorulara, birleşik doğru cevaplı seçmeli sorular denir. Bu tür seçmeli soruların cevaplanması, genellikle diğerlerinden biraz zordur; cevaplayıcının daha yüksek bir yetişmişlik düzeyinde olmasını gerektirir. *Kökte sorulan soruya cevap olacak değil, cevap olamayacak ifadenin verildiği seçeneğin bulunmasını isteyen sorulara olumsuz cevap isteyen seçmeli sorular denir. Olumsuz cevap isteyen sorularda, doğru olmayan cevabın istenmekte olması, soru cevaplamada genel eğilime ters düştüğü için bu soruların cevaplanması biraz zordur; özel dikkat ve belli düzeyde yetişmişlik ister.


Çoktan Seçmeli Sorularda Çeldiriciler

Çoktan seçmeli sorularda, duruma göre üç ya da dört tane çeldirici bulunur. Böylece, sorudaki seçenek sayısı dört ya da beş tane olur. Küçük yaşlar ve ilk sınıflarda kullanılan testlerde genellikle dört, büyük yaşlarda ve yukarı sınıflarda kullanılan testlerde genellikle beş seçenekli seçmeli sorular bulunur. Seçmeli sorularda çeldirici, kökteki sorunun cevabı olmayan seçenek demektir. Bazı seçmeli soruların çeldiricileri kökteki sorunun değil, başka soruların cevaplarıdır. Bazı seçmeli soruların çeldiricileri ise kökteki sorunun cevabını bulmaya çalışırken yapılmış olabilecek yanlışlar, düşünme hataları vb. yüzünden doğru cevap olduğu sanılabilecek olan ifadelerdir. Özellikle kesin ve tek doğru cevaplı seçmeli soruların cevabı bu iki türdendir. En doğru cevap isteyen soruların çeldiricileri, kökteki sorunun cevabı olmakla birlikte en doğru cevabı olmayan ifadelerdir. Birleşik doğru cevap gerektiren seçmeli sorulardaki çeldiriciler ise, duruma göre tümü ile yanlış olan ya da yanlış cevapları da içeren seçeneklerdir. Soruda bunlardan hangisinin söz konusu olduğu kökte belirtilmiştir. Çoktan seçmeli sorularda çeldiricilerden beklenen, soru ile yoklanan bilgi ya da beceriye sahip olmayan cevaplayıcıların sorunun doğru cevabını bulmalarını önlemesidir. Sorudaki çeldiriciler bu gibi cevaplayıcılara doğru cevapmış gibi görünerek onları çeldirir. Bu yolla, testteki sorularla yoklanan bilgi ya da becerileri öğrenmemiş olan cevaplayıcıların puanları, eksikleri ölçüsünde düşer; öğrenmiş olanların puanları ise öğrenme düzeyi farkını gösterecek kadar yükselir.

__________________